Σχέδιο ΗΠΑ–Κατάρ για αποδέσμευση ιρανικών κεφαλαίων

Σύμφωνα με δημοσίευμα της The Wall Street Journal, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Κατάρ επεξεργάζονται μηχανισμό που θα επιτρέψει την αξιοποίηση μέρους των δεσμευμένων ιρανικών κεφαλαίων για ανθρωπιστικούς σκοπούς.

Η αρχική φάση του σχεδίου προβλέπει την πρόσβαση της Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν σε περίπου 6 δισ. δολάρια που βρίσκονται σε λογαριασμούς στο Κατάρ. Τα χρήματα αυτά προέρχονται κυρίως από έσοδα εξαγωγών πετρελαίου που είχαν παγώσει λόγω των διεθνών κυρώσεων.

Πώς θα λειτουργεί ο μηχανισμός

Με βάση τις πληροφορίες που έχουν διαρρεύσει:

Η ιρανική κεντρική τράπεζα θα μπορεί να υποβάλλει αιτήματα αγοράς αγαθών.

Τα κεφάλαια δεν θα μεταφέρονται απευθείας στην Τεχεράνη.

Οι πληρωμές θα κατευθύνονται αποκλειστικά σε προμηθευτές τροφίμων, φαρμάκων και άλλων ανθρωπιστικών αγαθών.

Η διαδικασία θα πραγματοποιείται υπό διεθνή εποπτεία και ελέγχους ώστε να διασφαλίζεται ότι τα χρήματα δεν χρησιμοποιούνται για άλλους σκοπούς.

Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, το σχέδιο βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο και η ιρανική πλευρά δεν έχει δώσει οριστική έγκριση.

Πιθανό πρώτο βήμα για μεγαλύτερη αποδέσμευση

Το συγκεκριμένο σχήμα θα μπορούσε να αποτελέσει πρότυπο και για άλλα παγωμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία που βρίσκονται σε διάφορες χώρες. Η Τεχεράνη επιδιώκει την αποδέσμευση περίπου 24 δισ. δολαρίων δεσμευμένων κεφαλαίων, με το πακέτο των 6 δισ. δολαρίων να θεωρείται πιθανή πρώτη δόση.

Οικονομικές και πολιτικές επιπτώσεις

Η οικονομική σημασία μιας τέτοιας εξέλιξης είναι ιδιαίτερα μεγάλη για το Ιράν:

Ενισχύει τη διαθεσιμότητα βασικών εισαγόμενων αγαθών.

Μειώνει τις πιέσεις στο εγχώριο νόμισμα.

Βελτιώνει τη ρευστότητα της οικονομίας.

Λειτουργεί ως ένδειξη αποκλιμάκωσης στις σχέσεις μεταξύ Ηνωμένες Πολιτείες και Ιράν.

Η αναλύτρια Sanam Vakil του Chatham House εκτιμά ότι ακόμη και περιορισμένες αποδεσμεύσεις κεφαλαίων μπορούν να λειτουργήσουν ταυτόχρονα ως οικονομική ανάσα για το Ιράν και ως πολιτικό μήνυμα αποκλιμάκωσης μεταξύ των δύο πλευρών.

Από γεωοικονομική σκοπιά, μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να συμβάλει στη σταθεροποίηση της αγοράς ενέργειας και να μειώσει μέρος της αβεβαιότητας που έχει δημιουργηθεί τους τελευταίους μήνες στη Μέση Ανατολή, χωρίς όμως να σημαίνει άρση των αμερικανικών κυρώσεων ή πλήρη εξομάλυνση των σχέσεων Ουάσιγκτον–Τεχεράνης.